Penyusunan semula rantaian bekalan: mencari keseimbangan antara daya tahan dan kecekapan.

Penyusunan Semula Rantaian Bekalan: Mencari Keseimbangan antara Ketahanan dan Kecekapan

Kategori: Pengurusan Rantaian Bekalan / Rantaian Bekalan Global

【Ringkasan Peristiwa】

Sepanjang empat tahun yang lalu, rantaian bekalan pembuatan perindustrian dan pembinaan global telah mengalami gangguan yang teruk, termasuk pandemik COVID-19, konflik geopolitik dan bencana alam. Peristiwa-peristiwa ini mendedahkan kelemahan rantaian bekalan dan membawa "ketahanan (supply chain resilience)" ke tengah-tengah strategi korporat. Walau bagaimanapun, apabila tekanan rantaian bekalan menurun daripada kemuncak selepas pandemik pada awal 2024, tekanan kos dan margin keuntungan sekali lagi menjadi tumpuan. Tinjauan Prospek Pengilang (Manufacturers' Outlook Survey) suku keempat 2023 oleh Persatuan Pengilang Kebangsaan Amerika (NAM) menunjukkan bahawa 86.2% daripada perusahaan yang dikaji telah mengambil langkah untuk mengurangkan risiko rantaian bekalan dalam dua tahun yang lalu. Kini, semakin banyak perusahaan mula menilai semula keseimbangan antara ketahanan dan kecekapan, dengan menyusun semula asas rantaian bekalan untuk mengoptimumkan prestasi dan kos.

【Latar Belakang Rantaian Bekalan】

Rantaian bekalan global (global supply chains) telah menunjukkan trend penyusunan semula serantau yang ketara selepas terjejas oleh pandemik. Bahagian perdagangan barangan AS dengan China menurun daripada 21.2% pada 2018 kepada 13.9% pada 2023, manakala Mexico telah mengatasi China untuk menjadi rakan dagangan terbesar AS, menyumbang 15.4% daripada perdagangan barangan AS. Pada masa yang sama, perdagangan antara Mexico dan China juga semakin meningkat. Perubahan ini bukan unik kepada Amerika Utara; penyusunan semula rantaian bekalan yang serupa sedang berlaku di peringkat global. Projek 'Trade in Transition 2024' oleh Economist Impact menunjukkan bahawa pada akhir 2023, 97% daripada perusahaan yang dikaji menyatakan mereka sedang menyusun semula rantaian bekalan dalam beberapa cara, berbanding 92% pada 2022.

【Logik Keputusan Perusahaan】

Mengapa perusahaan beralih semula kepada kecekapan selepas ketahanan? Faktor pendorong utama termasuk: indeks tekanan rantaian bekalan global yang menurun, kos operasi yang meningkat, dan tuntutan pemegang saham terhadap margin keuntungan. Semasa pandemik COVID-19, perusahaan mengutamakan kesinambungan bekalan, menerima kos yang lebih tinggi dan masa penghantaran yang lebih lama. Tetapi apabila gangguan reda, pihak pengurusan mula memberi tumpuan kepada kecekapan. Banyak perusahaan berusaha untuk memindahkan pengeluaran ke dalam negara AS atau lebih dekat dengan pengguna akhir, sambil memperkukuh kerjasama dengan rakan perdagangan bebas AS. Selain itu, perusahaan juga meneliti rangkaian pembekal peringkat kedua dan ketiga untuk mengurangkan risiko pendedahan terhadap bahan mentah dan komponen kritikal, yang merupakan sebahagian daripada pengurusan risiko rantaian bekalan (supply chain risk). Deloitte menunjukkan bahawa pengilang industri sedang meneroka pilihan near-shoring seperti Kanada dan Mexico, serta pilihan reshoring di Amerika Syarikat. Pada masa yang sama, rakan dagangan Asia seperti India, Malaysia, Thailand dan Vietnam juga mengalami pertumbuhan.

【Kesan Terhadap Rantaian Bekalan】

• Penyusunan semula rantaian bekalan telah memberikan kesan yang mendalam kepada pelbagai pihak yang terlibat.- Tahap pembekal: Pembekal peringkat pertama mungkin menghadapi pelarasan pesanan, manakala pembekal peringkat kedua dan ketiga menanggung tekanan yang lebih besar kerana syarikat menuntut ketelusan dan rangkaian yang lebih tinggi, yang menimbulkan keperluan yang lebih tinggi terhadap pengurusan pembekal (supplier management).
• Rangkaian pembuatan: Susunan kapasiti beralih daripada pemusatan kepada penyebaran, pembuatan dekat pantai (Nearshoring) dan penyumberan rakan (Friend-shoring) semakin meningkat, dan kluster pembuatan serantau mula terbentuk.
• Sistem logistik: Syarikat logistik perlu menyesuaikan diri dengan laluan perdagangan dan mod pengangkutan baharu, terutamanya pertumbuhan perdagangan dalam rantau Amerika Utara, yang memerlukan keupayaan integrasi logistik (logistics integration) yang lebih kukuh.
• Sistem perolehan: Strategi perolehan global (global sourcing) beralih daripada sekadar memilih tawaran harga terendah kepada penilaian menyeluruh terhadap risiko dan jumlah kos pemilikan; kos perolehan dan tempoh penghantaran menjadi faktor pertimbangan utama.
• Pengurusan inventori: Syarikat mungkin mengekalkan stok keselamatan yang lebih tinggi untuk menampan ketidakpastian, tetapi pada masa sama berusaha mengurangkan tahap inventori keseluruhan untuk mengimbangi kecekapan dan tahap pendedahan risiko.

Perubahan ini meningkatkan kerumitan rantaian bekalan, tetapi juga memperkukuh ketahanan rantaian bekalan, menjadikan syarikat lebih berupaya menyesuaikan diri apabila menghadapi kejutan pada masa hadapan. Sementara itu, tahap digitalisasi dan ketelusan data menjadi sokongan penting dalam proses penyusunan semula.

【Kesan Serantau】

• Amerika Utara: Mexico dan Kanada menjadi penerima manfaat utama daripada penyumberan dekat (nearshoring). Syarikat Amerika memindahkan operasi pembuatan ke Mexico untuk memendekkan rantaian bekalan dan memanfaatkan kelebihan tarif di bawah Perjanjian AS-Mexico-Kanada (USMCA). Pada masa sama, sebahagian kapasiti pengeluaran kembali ke AS, mendorong pelaburan pembuatan.
• Asia: Walaupun bahagian China dalam perdagangan barangan AS menurun, ekonomi Asia yang lain seperti India, Malaysia, Thailand dan Vietnam mencatat pertumbuhan perdagangan. Negara-negara ini sedang menerima sebahagian kapasiti pembuatan yang sebelum ini mengalir ke China, membentuk hab serantau baharu.
• Eropah: Syarikat Eropah turut menghadapi penyusunan semula rantaian bekalan; ketegangan geopolitik dan turun naik harga tenaga mendorong mereka memperkukuh kerjasama rantaian bekalan dalam rantau, contohnya mencari pembekal alternatif dalam EU.
• Timur Tengah & Amerika Latin: Kawasan ini, dengan kelebihan sumber semula jadi dan lokasi strategik, berpotensi menjadi nod penting untuk kepelbagaian rantaian bekalan.
• Afrika: Masih berada pada peringkat awal, tetapi sumber mineral dan kelebihan tenaga kerja menjadikannya berpotensi menarik.Dalam tempoh 1-5 tahun akan datang, penyusunan semula rantaian bekalan akan terus diperdalam. Pertama, perusahaan akan menggunakan strategi "sumber dua" atau "sumber pelbagai" untuk mengurangkan pergantungan kepada satu negara atau pembekal. Kedua, teknologi digital dan kecerdasan buatan akan digunakan dengan lebih meluas untuk keterlihatan rantaian bekalan dan pengurusan risiko, membolehkan perusahaan bertindak balas dengan lebih pantas terhadap gangguan. Ketiga, keperluan ESG yang semakin ketat akan menjadikan ketelusan dan kemampanan rantaian bekalan sebagai pertimbangan penting dalam penyusunan semula. Keempat, rantaian bekalan global mungkin membentuk beberapa kelompok serantau, seperti Amerika Utara, Kesatuan Eropah dan Asia Tenggara, dengan sinergi dalaman yang diperkukuh. Akhir sekali, walaupun kepentingan kecekapan kembali meningkat, daya tahan tetap menjadi asas strategik, dan perusahaan perlu mewujudkan keseimbangan dinamik antara kedua-duanya bagi menghadapi landskap perdagangan global yang sentiasa berubah.